Όνειρα & Παραμύθια: η σημασία της φαντασίας και της συμβολοποίησης για τον ανθρώπινο ψυχισμό

Νέο εκπαιδευτικό πρόγραμμα ψυχανάλυσης και τέχνης!

Τα όνειρα αποτελούν από τα πρώτα χρόνια της ζωής μας μια βασική μορφή αφήγησης και κατανόησης του κόσμου. Αργότερα, μέσα από το παραμύθι, ανακαλύπτουμε έναν μεταβατικό χώρο όπου η φαντασία και η αφήγηση συμβάλλουν καθοριστικά στη διαμόρφωση του εαυτού και στην εξέλιξη του εσωτερικού μας κόσμου. Μεγαλώνοντας, η τέχνη αναλαμβάνει να δώσει μορφή και φωνή σε αυτές τις παλιές και νέες ιστορίες. Στη διάρκεια τεσσάρων συναντήσεων θα προσεγγίσουμε το όνειρο και το παραμύθι μέσα από την ψυχοδυναμική τους λειτουργία και τις αναπαραστάσεις τους στην τέχνη. Ποιο ψυχικό υλικό επεξεργάζονται παιδιά και ενήλικες μέσω αυτών; Γιατί επανέρχονται τα ίδια όνειρα ή τα ίδια παραμύθια; Τι συμβολίζουν οι ήρωες, τα τέρατα, οι καλοί και οι κακοί; Και ποια είναι τα «παραμύθια» των ενηλίκων;

Αναλυτικά οι ενότητες:

19 Νοεμβρίου | 1η ενότητα: Ονειρικές ιστορίες και ψυχική δημιουργικότητα 

Πώς δημιουργούνται τα όνειρα και ποιος είναι ο ρόλος τους στην ψυχοσωματική ισορροπία του ανθρώπου ήδη από τα πρώτα χρόνια της ζωής; Στην πρώτη συνάντηση θα εξερευνήσουμε την έννοια του ονειρεύεσθαι πριν και μετά τον Φρόιντ, τη σημαίνουσα θέση που έδωσε ο ιδρυτής της ψυχανάλυσης στην ονειρική διαδικασία. Παράλληλα, θα παρουσιαστούν έργα τέχνης που δεν αναπαριστούν τον ορατό κόσμο, αλλά αντλούν την έμπνευσή τους από τον κόσμο του ονείρου και της «εσωτερικής» εμπειρίας. Παραδείγματα: (παλαιολιθικές τοιχογραφίες και σαμανικές τελετές, θρησκευτικά οράματα, Συμβολιστές, Σουρεαλιστές κ.α)

26 Νοεμβρίου | 2η ενότητα: Τα όνειρα και οι ερμηνείες τους

Τα όνειρα είναι προφητικά; Και γιατί ορισμένα επανέρχονται; Στη δεύτερη συνάντηση θα διερευνήσουμε τους συμβολισμούς των ονείρων και τον τρόπο με τον οποίο συνδέονται με την καθημερινή μας ζωή και την ψυχική μας πραγματικότητα. Από την πλευρά της τέχνης, θα εξερευνήσουμε την παρουσία των ονείρων στον κινηματογράφο, τη λογοτεχνία και τη σύγχρονη τέχνη, εστιάζοντας σε έργα και ψηφιακά περιβάλλοντα όπου ο θεατής δεν είναι απλώς παρατηρητής, αλλά εισέρχεται βιωματικά στην ονειρική εμπειρία. Παραδείγματα: (teamLab, Refik Anadol, Pipilotti Rist, James Turrell κ.α)

3 Δεκεμβρίου | 3η ενότητα: Παραμύθια & παιδική ηλικία: ωφέλιμες και συναρπαστικές συναντήσεις

Στην τρίτη συνάντηση θα περάσουμε από τα όνειρα στα παραμύθια, εξετάζοντας τα οφέλη τους και τη σημασία της λαϊκής αφήγησης –της προφορικής παράδοσης– τόσο στην παιδική όσο και στην ενήλικη ζωή. Από την οπτική της τέχνης, θα διερευνήσουμε την προέλευση των παραμυθιών, τη διάδοση και τη μεταμόρφωσή τους μέσα σε διαφορετικούς πολιτισμούς και ιστορικές περιόδους, δίνοντας έμφαση στη σχέση τους με την εικαστική δημιουργία και τη συμβολική εικόνα. Παραδείγματα: (αδελφοί Grimm, Προραφαηλίτες, Συμβολιστές κ.α)

10 Δεκεμβρίου | 4η ενότητα: Συνομιλίες με μυθικά πλάσματα, φαντασία και πραγματικότητα

Στην τελευταία συνάντηση θα προσεγγίσουμε ψυχαναλυτικά τα κλασικά παραμύθια, διερευνώντας τους ασυνείδητους συμβολισμούς τους και τη σημασία τους για τη θεραπευτική πρακτική. Παράλληλα, θα εξετάσουμε τα παραμύθια των ενηλίκων, ενώ μέσα από το πρίσμα της τέχνης θα αναλύσουμε σύγχρονες καλλιτεχνικές πρακτικές που προσεγγίζουν το παραμύθι ως ένα δυναμικό πεδίο επαναδιαπραγμάτευσης ζητημάτων φύλου, σώματος, μνήμης και ταυτότητας (Cindy Sherman, Paula Rego, Kiki Smith κ.α). 

Σχεδιασμός-υλοποίηση: Κατερίνα Μαγγανά, Ψυχαναλύτρια MSc ψυχαναλυτική θεραπεύτρια, συγγραφέας και Έλλη Παξινού, Ιστορικός τέχνης και Επιμελήτρια εκπαίδευσης.

19, 26 Νοεμβρίου, 3, 10 Δεκεμβρίου 2026 

Πέμπτη, 19:00-21:00 

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα πραγματοποιείται διαδικτυακά

Τελική ημερομηνία εγγραφών: Τις ημέρες διεξαγωγής του προγράμματος στις 16:00

Αποστολή κωδικών zoom: Τις ημέρες διεξαγωγής του προγράμματος στις 17:00

Κόστος μεμονωμένης συμμετοχής: 15€ 

Κόστος συμμετοχής Φίλων THF: 13,5€ 

Η προπώληση των εισιτηρίων θα ξεκινήσει σύντομα.

• Δεν πραγματοποιούνται αναπληρώσεις μαθημάτων.

• Μεταφορές θέσεων επιτρέπονται έως και 48 ώρες πριν το σχετικό πρόγραμμα (για τα προγράμματα που διεξάγονται Σαβ/κο- εφόσον δεν έχουν συμπληρωθεί 48 ώρες πριν από την έναρξη του σχετικού προγράμματος- μέχρι την Παρασκευή στις 15:00).

• Επιστροφές του αντιτίμου του εισιτηρίου γίνονται μόνο σε περίπτωση ακύρωσης του σχετικού προγράμματος από το Ίδρυμα.

Κατερίνα Μαγγανά

Η Κατερίνα Μαγγανά είναι ψυχολόγος MSc- αναλυτική ψυχοθεραπεύτρια και εργάζεται ιδιωτικά. Είναι τακτικό μέλος και διδάσκουσα αναλύτρια στο Ελληνικό Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Αναλυτικής Θεραπείας Ομάδας & Οικογένειας (ΕΛ.ΕΚ.ΙΝ). Σπούδασε στο ΕΚΠΑ και στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Έχει ολοκληρώσει τον διετή κύκλο των εκπαιδευτικών σεμιναρίων «Εισαγωγή στην Ψυχοσωματική», της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας –IPSO P. MARTY (2012-2014). Συγγραφέας του βιβλίου  «Όταν η ψυχή διαταράσσει το σώμα» και του «Ένα Φύλλο που Πέφτει: μια ιστορία για τον πόνο και το πείσμα της ζωής» (εκδόσεις Αρμός). Είναι εισηγήτρια διαλέξεων και σεμιναρίων σε ιδρύματα και φορείς. Έχει παρουσιάσει εργασίες σε συνέδρια στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Επιστημονικά της άρθρα έχουν δημοσιευθεί στα Τετράδια Ψυχιατρικής και στο ψυχαναλυτικό περιοδικό Οιδίπους. Από το 2003 ως το 2017 συνεργάστηκε με το περιοδικό Αρμονία, μηνιαίο ένθετο της εφημερίδας Έθνος του Σαββάτου, με άρθρα για θέματα ψυχολογίας. Το 2013 έλαβε το βραβείο κοινού για το θεατρικό της έργο Έφη. Από το Ευτυχία (καλύτερο νεοελληνικό έργο, θεατρικά βραβεία περιοδικού Αθηνοράματος). Το έργο κυκλοφορεί σε βιβλίο με τον ομώνυμο τίτλο από τις εκδόσεις Αρμός. Παλαιότερα έχει συνεργαστεί επί σειρά ετών με τη δημόσια τηλεόραση στην έρευνα και στα κείμενα ντοκιμαντέρ πολιτισμικού περιεχομένου. Έχει επίσης, δημοσιεύσει το βιβλίο «Ένα Φύλλο που Πέφτει: μια ιστορία για τον πόνο και το πείσμα της ζωής», εκδόσεις Αρμός (2021) και το βιβλίο Δημιουργώντας το αύριο, εκδόσεις Παπαϊωάννου (2002) και έχει συμμετάσχει με κείμενά της στο βιβλίο του εικαστικού Γιώργου Λάππα, Maqams of blood and maqams of milk, ) εκδόσεις Futura (2003).

Έλλη Παξινού

Η Έλλη Παξινού (γεν.1986, Αθήνα) είναι Ιστορικός Τέχνης, Επιμελήτρια Εκπαίδευσης και μέλος της Ένωσης Ελλήνων Κριτικών Τέχνης (AICA HELLAS). Ολοκλήρωσε το μεταπτυχιακό της πάνω στη Θεωρία Σύγχρονης Τέχνης στο Goldsmiths University of London (2009-2010) με ειδίκευση στη Θεωρία της Αισθητικής. Από το 2007 έως σήμερα έχει εργαστεί στον χώρο της εκπαίδευσης, επιμέλειας εκθέσεων και πολιτιστικής διαχείρισης σε εξέχοντα ιδρύματα και θεσμούς όπως το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ), η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (Υ.Α), το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ), η documenta 14, η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση (Στέγη), το Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ, η Μπιενάλε της Αθήνας (HEAVEN και AGORA) κ.α. Επίσης, έχει συμμετάσχει στο 3ο πρόγραμμα ανταλλαγής επιμελητών μεταξύ Whitechapel Gallery και Οργανισμού ΝΕΟΝ στο Λονδίνο (2014). Από το 2010 διδάσκει Θεωρία της Αισθητικής και Ιστορία της Τέχνης σε πολιτιστικούς χώρους και Μουσεία της Αθήνας, όπως Μουσείο Ηρακλειδών, Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Βασίλη και Μαρίνας Θεοχαράκη, σε ιδιωτικά Κολλέγια και σχολεία όπως το Μητροπολιτικό Κολλέγιο, ΑΚΤΟ, Διεθνές Σχολείο της Αθήνας και Σχολή Μωραΐτη.

Photo Credits: Remedios Varo, The Tower (La torre), 1947