Athens Lab Theatre Residency

Το Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη και το Goethe-Institut Athen, σε συνεργασία με τη Volksbühne του Βερολίνου, εγκαινιάζουν ένα νέο διεθνές πρόγραμμα καλλιτεχνικής φιλοξενίας, έρευνας και ανταλλαγής ανάμεσα στην Αθήνα και το Βερολίνο για τη θεατρική περίοδο 2026–27.

Το πρόγραμμα φέρνει κοντά τρεις ανερχόμενους θεατρικούς δημιουργούς που ζουν και εργάζονται στην Ελλάδα, Helen Ambia Nzanga, Ioannis Morlai Kamara και Brikena Gishto, οι πρακτικές των οποίων εκτείνονται από τη σκηνοθεσία και τη γραφή έως τη δραματουργία και την περφόρμανς. Στη διάρκεια της περιόδου, και με τον αντιφασισμό στον πυρήνα του προγράμματος, οι τρεις καλλιτέχνες θα αναπτύξουν μια νέα καλλιτεχνική ιδέα, με προοπτική να παρουσιάσουν την έρευνά τους με τη μορφή μιας lecture performance το καλοκαίρι του 2027, στο πλαίσιο του διεθνούς προγράμματος
Antifascism: Now.

Τη διαρκή καλλιτεχνική καθοδήγηση του προγράμματος αναλαμβάνουν η Sahar Rahimi, σκηνοθέτρια και συν-καλλιτεχνική διευθύντρια του Brechtfestival του Άουγκσμπουργκ, και η Ραφίκα Σαουίς, ηθοποιός και σκηνοθέτρια, επικεφαλής επιμελήτρια του θεατρικού προγράμματος του Ιδρύματος Β. & Μ. Θεοχαράκη.

Στο πλαίσιο της ανταλλαγής, το πρόγραμμα προσκαλεί θεατρικούς δημιουργούς από την Αθήνα και το Βερολίνο να συνομιλήσουν άμεσα με τους συμμετέχοντες και να συμβάλουν στην ανάπτυξη της έρευνάς τους. Στην Αθήνα, ο σκηνοθέτης και δραματουργός Δημήτρης Μπαμπίλης συμμετέχει ως προσκεκλημένος μέντορας.

Τον Ιανουάριο του 2027 οι τρεις καλλιτέχνες θα ταξιδέψουν στο Βερολίνο, όπου, στο πλαίσιο της συνεργασίας με τη Volksbühne, θα συμμετάσχουν σε καλλιτεχνική ανταλλαγή με την Anta Helena Recke, μία από τις πιο σημαντικές σκηνοθέτιδες της σύγχρονης γερμανικής σκηνής, με διεθνή παρουσία και ριζοσπαστικό έργο σε σχέση με την αναπαράσταση, την ταυτότητα και τους θεσμούς καθώς και τον Daniel Wetzel (Rimini Protokoll). Στην ευρύτερη ανταλλαγή θα συμβάλουν, επίσης, ο Matthias Lilienthal και οι συνεργάτες του, συνδέοντας περαιτέρω τους συμμετέχοντες με το
σύγχρονο ευρωπαϊκό θεατρικό τοπίο.

Από τον Οκτώβριο του 2026 έως τον Ιούνιο του 2027, η εξέλιξη της έρευνας θα μοιράζεται με το κοινό μέσα από μηνιαία Ανοιχτά Στούντιο στο Ίδρυμα. Σε επιμέλεια των ίδιων των καλλιτεχνών, οι συναντήσεις αυτές προσφέρουν την ευκαιρία να γνωρίσει το κοινό τις πρακτικές τους και την έρευνα εν εξελίξει, ανοίγοντας τη δημιουργική διαδικασία στον δημόσιο διάλογο.

Τρίτη 27 Οκτωβρίου 2026 | 18:30-22:15

Παρασκευή 27 Νοεμβρίου 2026 | 18:30-22:15

Δευτέρα 28 Δεκεμβρίου 2026 | 17:30-21:30

Δευτέρα 22 Φεβρουαρίου 2027 | 17:30-21:30

Δευτέρα 29 Μαρτίου 2027 | 17:30-21:30

Δευτέρα 26 Απριλίου 2027 | 17:30-21:30

Δευτέρα 31 Μαΐου 2027 | 17:30-21:30

Δευτέρα 28 Ιουνίου 2027 | 17:30-21:30

Είσοδος δωρεάν

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ:

Η Helen Ambia Nzanga είναι κονγκολέζικης καταγωγής. Μετακόμισε στην Ελλάδα με την οικογένειά της τη δεκαετία του 1990, όπου μεγάλωσε και φοίτησε στο ελληνικό δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα. Σε ηλικία δεκαεπτά ετών ξεκίνησε την πορεία της στο θέατρο με τη Δημοτική Θεατρική Ομάδα Ηλιούπολης, υπό την καθοδήγηση της ηθοποιού και σκηνοθέτιδας Τζίνας Αποστολοπούλου. Μαζί ανέβασαν έργα από την αρχαία ελληνική τραγωδία έως το θέατρο του εικοστού αιώνα και το σύγχρονο θέατρο, στο Ανοιχτό Θέατρο Δημήτρης Κιντής και στο Δημαρχείο Ηλιούπολης.

Η καλλιτεχνική της εκπαίδευση εκτείνεται σε πολλαπλά πεδία. Σπούδασε Σχέδιο Μόδας στην Κρατική Σχολή Χαϊδαρίου (2011), Φωτογραφία στο ΙΕΚ ΑΚΜΗ (2013) και αποφοίτησε από τη Δραματική Σχολή Διομήδη Φωτιάδη το 2018. Παράλληλα με τις σπουδές της, εργάστηκε ως ηθοποιός και εμψυχώτρια θεάτρου με το πολιτιστικό κέντρο ANASA, συμμετέχοντας σε εκπαιδευτικές και κοινοτικές παραστάσεις με θέμα την ξενοφοβία και τον ρατσισμό σε σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Αθήνα, στα ακριτικά νησιά της Ελλάδας και στη Βόρεια Ελλάδα. Οι εμπειρίες αυτές διαμόρφωσαν μια κοινωνικά ενεργή καλλιτεχνική πρακτική που συνεχίζει να καθορίζει το έργο της.

Από το 2017 συνεργάζεται επαγγελματικά με ένα ευρύ φάσμα καταξιωμένων σκηνοθετών του θεάτρου. Στις δουλειές της περιλαμβάνονται τα Jazz for Kids και The Three Cosmonauts (σκηνοθεσία Α. Παρδαλίδου, Θέατρο Γκλόρια), The Kitchen και Whose Child Are You? (σκηνοθεσία Αγγελική Γκιργκινούδη), Antonio or the Message (σκηνοθεσία Χρήστος Θεοδωρίδης), Once to Be Realised (σκηνοθεσία Μιχαήλ Μαρμαρινός) και Goodbye Lindita, σε σκηνοθεσία Mario Banushi, που παρουσιάστηκε στο Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας και διεθνώς.

Από το 2015 είναι ενεργό μέλος του Ubuntu Drum and Dance, ενός συνόλου αφιερωμένου στον παραδοσιακό αφρικανικό χορό και στα κρουστά, με παραστάσεις σε όλη την Ελλάδα. Το 2019 έγινε ιδρυτικό μέλος του πολιτιστικού συλλόγου Vana Ba Afrika, συμβάλλοντας σε πρωτοβουλίες που αναδεικνύουν την αφρικανική πολιτιστική κληρονομιά και ταυτόχρονα ενισχύουν τον διαπολιτισμικό διάλογο στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία.

Η δουλειά της στην οθόνη περιλαμβάνει συνεργασίες με τον κινηματογραφιστή Τζέισον Ραφτόπουλο στο Voice in Deep (2022), τη σκηνοθέτιδα Agnieszka Smoczyńska στο Hot Spot (2024) και την ταινία The Odyssey (2025) του Christopher Nolan. Η καλλιτεχνική της πρακτική επεκτείνεται και στις εικαστικές τέχνες. Το 2024 συμμετείχε σε ομαδική έκθεση με Αφροδιασπορικούς καλλιτέχνες στο Μουσείο Μπενάκη, που διοργανώθηκε σε συνεργασία με το Πολιτιστικό Κέντρο ANASA στο πλαίσιο του προγράμματος NEON.

Παράλληλα με την πορεία της ως performer, η Nzanga αναπτύσσει συμμετοχικές καλλιτεχνικές πρακτικές μέσα από την κίνηση και τον θεατρικό αυτοσχεδιασμό. Έχει σχεδιάσει και συντονίσει εργαστήρια στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης στην Ελβετία (2023) και στο Πολιτιστικό Κέντρο Vana Ba Afrika στην Αθήνα (2025), δημιουργώντας χώρους όπου η ενσώματη εμπειρία, η συλλογική μνήμη και η διαπολιτισμική ανταλλαγή λειτουργούν ως εργαλεία καλλιτεχνικού και κοινωνικού μετασχηματισμού.

Ο Ioannis Morlai Kamara είναι συγγραφέας και πολυμεσικός αφηγητής με καταγωγή από τη Σιέρα Λεόνε, γεννημένος στην Αθήνα το 1993. Γράφει από την παιδική του ηλικία και έχει αναπτύξει μια συνεχή λογοτεχνική πρακτική μέσα από την ποίηση, την πεζογραφία και τη σεναριογραφία. Παράλληλα με την εργασία του ως γραφίστας, δημιουργεί αφηγηματικούς κόσμους βαθιά ριζωμένους στις σύγχρονες κοινωνικές πραγματικότητες, δίνοντας φωνή σε ανθρώπους και κοινότητες που συχνά παραμένουν αθέατοι.

Διαμορφωμένη από αφρικανικές και ελληνικές πολιτισμικές επιρροές, η καλλιτεχνική του πρακτική αναδύεται από την εμπειρία της ζωής ανάμεσα σε διαφορετικές ταυτότητες, ιστορίες και κοινωνικά τοπία. Το έργο του διερευνά τη μνήμη, το τραύμα, την οικογένεια, τη φιλία, την αγάπη και την κοινωνική περιθωριοποίηση, ανιχνεύοντας τις εύθραυστες διασταυρώσεις ανάμεσα στην ομορφιά και τη βία που καθορίζουν την ανθρώπινη συνθήκη.

Τα τελευταία χρόνια έχει επεκτείνει την πρακτική του στον κινηματογράφο, αναζητώντας κινηματογραφικές μορφές όπου η λογοτεχνία, η οπτική γλώσσα και η κοινωνική παρατήρηση συγκλίνουν σε πολυεπίπεδες και συναισθηματικά ισχυρές αφηγήσεις.

Η Brikena Gishto είναι σκηνοθέτις θεάτρου, performer και ποιήτρια με έδρα την Αθήνα. Η διεπιστημονική της πρακτική συνδυάζει το θέατρο, την ποίηση, την παιδαγωγική και την κοινωνικά προσανατολισμένη περφόρμανς, με ιδιαίτερη έμφαση στην προσβασιμότητα, τη συμμετοχή και την κουλτούρα των Κωφών.

Σπούδασε Υποκριτική στη Δραματική Σχολή Ανδρέας Βουτσινάς, Αγωγή και Φροντίδα στην Πρώιμη Παιδική Ηλικία στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής και σήμερα εκπαιδεύεται ως διερμηνέας Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας. Είναι μέλος της συγγραφικής συλλογικότητας Grafoules, του ανεξάρτητου λογοτεχνικού περιοδικού Restio και ιδρυτικό μέλος της παιδαγωγικής συλλογικότητας Hand Stories.

Στις καλλιτεχνικές της συνεργασίες περιλαμβάνονται η Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου της Ελλάδας, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ), το MIR Festival, το PAS(si) FRAGILE Festival στις Βρυξέλλες και το DEAFestival GR, με έργο που εκτείνεται στη σκηνοθεσία, την περφόρμανς, την ποίηση και τη συμμετοχική καλλιτεχνική πρακτική.

Κεντρική θέση στο έργο της έχει η μακροχρόνια συνεργασία με την κοινότητα των Κωφών. Αντί να υποστηρίζει ένα θέατρο που είναι απλώς προσβάσιμο σε Κωφό κοινό, αναπτύσσει καλλιτεχνικές διαδικασίες που δημιουργούνται από και μαζί με Κωφούς καλλιτέχνες, όπου η Ελληνική Νοηματική Γλώσσα και η κουλτούρα των Κωφών λειτουργούν ως δημιουργική γλώσσα και εννοιολογικό θεμέλιο του ίδιου του έργου.

Για την περίοδο 2025–2026 έλαβε υποτροφία SNFPHI για το έργο της The Wave in the Mind, ένα εργαστήριο ποίησης στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. Είναι συγγραφέας της ποιητικής συλλογής Beyond the Fences (Εκδόσεις Ιωλκός, 2022).

ΜΕΝΤΟΡΕΣ

Η Sahar Rahimi, γεννημένη το 1981 στην Τεχεράνη, είναι σκηνοθέτις, συγγραφέας, performance artist και επιμελήτρια. Το έργο της κινείται στα όρια μεταξύ θεάτρου, περφόρμανς, εγκατάστασης και βίντεο. Στο επίκεντρο της δουλειάς της βρίσκονται συλλογικά, συμμετοχικά και συμπεριληπτικά πλαίσια.

Σπούδασε στο Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Θεατρικών Σπουδών στο Giessen και είναι συνιδρύτρια της ομάδας περφόρμανς Monster Truck. Η Monster Truck έχει υλοποιήσει εθνικά και διεθνή πρότζεκτ, έχει σκηνοθετήσει και παρουσιάσει έργα τόσο στην ανεξάρτητη σκηνή όσο και σε δημοτικά θέατρα και έχει τιμηθεί με το σημαντικό βραβείο Tabori για το σύνολο του έργου της.

Ως ανεξάρτητη καλλιτέχνις, η Sahar Rahimi έχει σκηνοθετήσει παραγωγές στο Ballhaus Ost-Berlin, στο Theater Basel, στο Schauspielhaus Wien και στα Munich Kammerspiele.

Η Rafika Chawishe είναι ηθοποιός και σκηνοθέτρια θεάτρου, με δραστηριότητα στο θέατρο, τον κινηματογράφο και την κοινωνικά προσανατολισμένη περφόρμανς. Γεννημένη στην Ελλάδα από Ελληνίδα μητέρα και Σύρο πατέρα, η πρακτική της διερευνά τη μετανάστευση, τη μνήμη και την ταυτότητα μέσα από το θέατρο ντοκουμέντο και σύγχρονες επανερμηνείες κλασικών κειμένων.

Ως ηθοποιός, έχει εμφανιστεί σε ελληνικές και διεθνείς τηλεοπτικές και κινηματογραφικές παραγωγές, μεταξύ των οποίων η γερμανοβελγική σειρά Das zweite Attentat (ARD). Η θεατρική της δουλειά έχει παρουσιαστεί διεθνώς στις ΗΠΑ, στην Ευρώπη και στη Λατινική Αμερική. Έχει συνεργαστεί, μεταξύ άλλων, με το La MaMa Experimental Theatre Club (Νέα Υόρκη), το Ibsen Festival, τη Μπιενάλε της Βενετίας, το Εθνικό Θέατρο της Νορβηγίας και το Kulturhuset Teatren στη Σουηδία.

Έχει τιμηθεί με το Ibsen Scholarship Award. Αναπτύσσει διεπιστημονικά πρότζεκτ που συνδυάζουν την καλλιτεχνική έρευνα, τη συμμετοχή της κοινότητας και τον διαπολιτισμικό διάλογο. Είναι μέλος πολυάριθμων διεθνών πλατφορμών παραστατικών τεχνών: IETM, ETC, YCA και Director’s Lab Lincoln Theatre Center.

ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΟΣ ΜΕΝΤΟΡΑΣ – ΑΘΗΝΑ

Ο Δημήτρης Μπαμπίλης είναι σκηνοθέτης και δραματουργός με έδρα την Αθήνα. Το έργο του συνδυάζει την πραγματικότητα με επιτελεστικές πρακτικές, προκειμένου να εμπλακεί σε βάθος με κοινωνικοπολιτικά ζητήματα και σύγχρονους υπαρξιακούς προβληματισμούς. Σπούδασε Θεατρολογία (BA) στο Πανεπιστήμιο Πατρών και Σκηνοθεσία (MA) στη Σχολή Καλών Τεχνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με μέντορα τον Μιχαήλ Μαρμαρινό.

Η καλλιτεχνική του προσέγγιση έχει διαμορφωθεί μέσα από συνεργασίες με πρωτοπόρους καλλιτέχνες και συλλογικότητες, όπως η Marina Abramović, η La Pocha Nostra και οι Rimini Protokoll στο Βερολίνο, ενισχύοντας τη δέσμευσή του στον διεπιστημονικό πειραματισμό και στο θέατρο ως χώρο ριζοσπαστικού αναστοχασμού και μετασχηματισμού.

Τα έργα του διερευνούν ρήγματα στην ταυτότητα, τη βία και τη συλλογική μνήμη, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης. Απορρίπτοντας τις παραδοσιακές καλλιτεχνικές ιεραρχίες, καλλιεργεί μια συνεργατική διαδικασία στην οποία σκηνοθέτης ή σκηνοθέτες, performers και κοινό συνδιαμορφώνουν ενεργά τη θεατρική εμπειρία.

Οι σκηνοθεσίες και οι πρωτότυπες δραματουργίες του έχουν παρουσιαστεί σε σημαντικούς πολιτιστικούς θεσμούς, μεταξύ των οποίων η Documenta 14, το Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας, η Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, η Εθνική Λυρική Σκηνή, το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, η Ελευσίνα 2023 Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, καθώς και σε διεθνή φεστιβάλ στο Ιράκ, την Πορτογαλία, τη Γερμανία, το Κόσοβο και την Κύπρο.

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ

Η Anta Helena Recke είναι σκηνοθέτις, δραματουργός, συγγραφέας και εννοιολογική καλλιτέχνις με έδρα τη Γερμανία. Σπούδασε Παραστατικές Τέχνες στο Πανεπιστήμιο του Hildesheim και εργάστηκε ως βοηθός σκηνοθέτη στο Münchner Kammerspiele, από το 2015 έως το 2017. Οι παραστάσεις της Mittelreich και Die Kränkungen der Menschheit προσκλήθηκαν στο Berliner Theatertreffen, έναν από τους σημαντικότερους θεατρικούς θεσμούς της Γερμανίας. Συνίδρυσε το German Museum for Black Entertainment and Black Music και το 2024 έκανε το ντεμπούτο της στη σεναριογραφία και τη σκηνοθεσία τηλεοπτικής σειράς με το Made in Germany για την ARD Degeto. Η δουλειά της αναπτύσσεται μέσα από τη σκηνοθεσία, την περφόρμανς, τον κινηματογράφο και την καλλιτεχνική έρευνα, διερευνώντας τους μηχανισμούς της αναπαράστασης και τις συνθήκες συνάντησης έργου και κοινού.

Ο Daniel Wetzel είναι σκηνοθέτης και συγγραφέας θεατρικών έργων, μέλος της γερμανοελβετικής καλλιτεχνικής ομάδας Rimini Protokoll, την οποία συνίδρυσε το 2000 μαζί με τους Helgard Haug και Stefan Kaegi. Σπούδασε Εφαρμοσμένες Θεατρικές Σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Giessen και δραστηριοποιείται στους τομείς του θεάτρου, του ηχητικού έργου, του κινηματογράφου και των εικαστικών εγκαταστάσεων. Η πρακτική του διερευνά τα όρια ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη μυθοπλασία, αξιοποιώντας πραγματικές ιστορίες, κοινωνικές δομές και ανθρώπους με εξειδικευμένη βιωματική γνώση ως υλικό για τη δημιουργία παραστάσεων. Σημαντικό μέρος της δουλειάς του είναι η ανάπτυξη διαδραστικών και συμμετοχικών μορφών τέχνης, οι οποίες επαναπροσδιορίζουν τη σχέση μεταξύ καλλιτέχνη, θεατή και δημόσιου χώρου. Έχει συνεργαστεί επανειλημμένα με τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, με έργα όπως τα Situation Rooms, Evros Walk Water και Bubble Jam. Ζει και εργάζεται μεταξύ Αθήνας και Βερολίνου.

Ο Matthias Lilienthal είναι ένας από τους σημαντικότερους θεατρικούς δραματουργούς και επιμελητές καλλιτεχνικών προγραμμάτων της σύγχρονης γερμανόφωνης σκηνής. Ξεκίνησε την επαγγελματική του πορεία στο Theater Basel και στη συνέχεια διετέλεσε επικεφαλής δραματουργός και αναπληρωτής καλλιτεχνικός διευθυντής της Volksbühne στο Βερολίνο, υπό τη διεύθυνση του Frank Castorf. Από το 2003 έως το 2012 διηύθυνε το HAU – Hebbel am Ufer στο Βερολίνο, συμβάλλοντας στην ανάδειξή του σε διεθνές κέντρο πειραματικών και διεπιστημονικών παραστατικών τεχνών. Διετέλεσε καλλιτεχνικός διευθυντής του Münchner Kammerspiele από το 2015 έως το 2020, περίοδο κατά την οποία το θέατρο αναγνωρίστηκε επανειλημμένα ως «Θέατρο της Χρονιάς» από το περιοδικό Theater heute. Έχει επίσης αναλάβει την καλλιτεχνική διεύθυνση του διεθνούς φεστιβάλ Theater der Welt και έχει αναπτύξει καινοτόμα μοντέλα θεατρικής παραγωγής και καλλιτεχνικής συνεργασίας. Από τον Αύγουστο του 2026 είναι ο καλλιτεχνικός διευθυντής της Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz στο Βερολίνο.